Onimusha: Way of the Sword bị xếp nhầm vào esports: chúng ta đang đếm sai điều gì

Boston, tám giờ bốn mươi phút sáng một ngày thứ Hai. Trên màn hình của tòa soạn, một dòng dữ liệu vừa trôi vào bảng tin esports. Capcom công bố thời lượng của Onimusha: Way of the Sword. Nhãn phân loại trong hệ thống ghi rõ hai chữ: esports.

Tôi đọc tiếp phần mô tả. Ba mươi đến bốn mươi giờ cho cốt truyện ở độ khó Action. Năm mươi giờ trở lên nếu muốn hoàn thành mọi thứ. Ba mươi sáu trận đánh trùm. Mười đến mười lăm giờ nội dung tùy chọn. Và một chiếc cúp bạch kim chỉ mở khóa sau khi người chơi hoàn thành trò chơi ít nhất hai lần.

Tôi ngồi nhẩm tính. Ba mươi giờ chia cho ba mươi sáu trận trùm, mỗi trận cách nhau chừng năm mươi phút. Một trận bóng đá kéo dài chín mươi phút, chưa tính bù giờ. Nhịp độ ở đây dày hơn thế. Người ta gọi điều đó là nội dung. Hệ thống thì gọi nó là esports.

Mười bốn năm ngồi ở bàn tin thể thao dạy tôi một điều: những thứ nằm sai chỗ thường kể nhiều hơn những thứ nằm đúng chỗ.

Năm 2026, Capcom bước vào lịch phát hành với ba tựa game lớn: Onimusha: Way of the Sword, Resident Evil Requiem và Pragmata. Bài giới thiệu mà tôi đọc khẳng định chiến dịch của Onimusha dài hơn đáng kể, với số giờ nội dung nhiều hơn hai tựa còn lại cộng lại.

Đây là nội dung dạng giải thích, hướng tới hai nhóm độc giả. Nhóm thứ nhất vừa bắt đầu chơi và cần biết mình đang ở đâu. Nhóm thứ hai đang cân nhắc trước khi mua, và họ chỉ cần một thông tin: bỏ ra số tiền ấy, họ nhận lại bao nhiêu giờ.

Danh sách nội dung trong bài khá cụ thể. Cốt truyện chính kéo dài khoảng ba mươi giờ. Ở độ khó Action, thời gian dao động từ ba mươi đến bốn mươi giờ. Với người chưa quen game hành động, thời gian vượt mốc năm mươi giờ. Lớp nội dung tùy chọn cộng thêm mười đến mười lăm giờ. Trong đó có Curious Cases, chuỗi nhiệm vụ khai thác truyền thuyết và huyền thoại quanh vùng Đông Kyoto thời Edo. Có các cuộc săn kho báu. Có những cuộc chạm trán ngẫu nhiên. Có Lion Dogs.

Hệ thống nâng cấp nằm trong cùng danh sách ấy. Nhân vật chính Musashi cường hóa thanh kiếm và trang phục bằng sắt và da, thu được từ nhiệm vụ phụ và các thử thách Ace Archer. Thanh kiếm còn có các bộ trang trí khác nhau.

Một chi tiết nữa đáng để dừng lại. Để mở khóa cúp bạch kim, người chơi phải hoàn thành trò chơi ít nhất hai lượt. Điều đó đồng nghĩa với việc nhân đôi thời gian của nhóm người chơi theo đuổi mục tiêu hoàn thành một trăm phần trăm.

Khoảng cách giữa ba mươi đến bốn mươi giờ và năm mươi giờ trở lên là gần sáu mươi bảy phần trăm. Mức chênh lệch ấy không đến từ bản cập nhật, cũng không đến từ bất kỳ bản vá nào. Nó đến từ chính người ngồi trước màn hình.

Dựa trên kinh nghiệm theo dõi các trận đấu của tôi, tôi nhận ra một điều quen thuộc. Khi một đội bóng chơi chậm, người ta đổ lỗi cho chiến thuật. Khi một cầu thủ chạy ít, người ta đổ lỗi cho thể lực. Nhưng phần lớn thời gian, khác biệt nằm ở việc người ta đã nhìn thấy tình huống ấy bao nhiêu lần trước đó. Trong game hành động, cơ chế ấy giống hệt. Người chơi kỳ cựu đọc đòn của trùm như đọc một hàng tiền vệ đã quen mặt. Người mới phải học lại từ đầu, và mỗi lần học là một lần chết.

Độ dài của một trò chơi hành động đơn không phải là một thông số kỹ thuật, mà là một phép đo tay nghề của người chơi.

Ba mươi sáu trận trùm trong khoảng ba mươi giờ. Nếu cộng thêm mười lăm giờ nội dung tùy chọn, nhịp độ giãn ra đáng kể. Nhưng nếu chỉ đi theo cốt truyện, trung bình cứ năm mươi phút, người chơi lại đối mặt với một thử thách lớn.

Trong bóng đá, mật độ thi đấu là chủ đề tôi theo đuổi nhiều năm. Hai trận một tuần trong suốt mùa giải khiến cơ thể không kịp hồi phục, và không đội ngũ y tế nào cứu được điều đó. Câu chuyện ở đây có hình dạng tương tự, chỉ đổi chất liệu. Mật độ trùm dày đặc không làm hỏng cơ thể, nhưng nó làm hỏng một thứ khác: khả năng ghi nhớ.

Khi một thử thách lớn xuất hiện mỗi năm mươi phút, ký ức về thử thách trước đó bị thử thách sau đè lên. Người chơi không còn nhớ mình đã vượt qua ai, bằng cách nào. Họ chỉ nhớ rằng mình đã vượt qua rất nhiều.

Yêu cầu hai lượt chơi để mở khóa cúp bạch kim là một lựa chọn thiết kế đáng chú ý. Nó biến một tác phẩm ba mươi giờ thành một cam kết sáu mươi giờ. Với nhóm người chơi có ít thời gian, đây là một cánh cổng khá cao. Với nhóm theo đuổi thành tích, đây là một lời hứa.

Điều đáng nói là bài giới thiệu không xác nhận liệu các nâng cấp có được giữ lại ở lượt thứ hai hay không. Nếu có, lượt hai là một lượt chạy tối ưu. Nếu không, người chơi phải gây dựng lại từ đầu.

Có một điểm tôi cho là quan trọng nhất trong toàn bộ dữ liệu, và nó ít được nhắc tới. Sắt và da, hai vật liệu nâng cấp thanh kiếm và trang phục, đến từ nhiệm vụ phụ và thử thách Ace Archer. Nghĩa là lớp nội dung tùy chọn không nằm ngoài tiến trình chính. Nó nằm trong đó.

Người chơi chỉ chạy theo cốt truyện chính sẽ bước vào các trận trùm cuối với trang bị mỏng hơn người chơi đã dành thời gian cho nhiệm vụ phụ. Đây là một dạng rào chắn sức mạnh trá hình, và nó biến mười đến mười lăm giờ tùy chọn thành một khoản đầu tư gần như bắt buộc với người chơi muốn đi hết con đường.

Bài giới thiệu đưa ra hai mốc thời gian không khớp nhau. Một chỗ ghi cốt truyện chính có thể mất khoảng ba mươi giờ. Chỗ khác ghi ở độ khó Action là ba mươi đến bốn mươi giờ. Hai dữ kiện ấy không được giải thích hay dung hòa.

Tuyên bố dài hơn Resident Evil Requiem và Pragmata cộng lại cũng không kèm số liệu của hai tựa kia. Không có phương pháp đo, không có nguồn đối chiếu, không có bảng tổng hợp từ cộng đồng. Một tuyên bố so sánh thiếu mẫu số thì không thể kiểm chứng, và một tuyên bố không thể kiểm chứng thì chỉ còn là định vị tiếp thị.

Đặt Onimusha vào cùng năm với hai tựa game đơn lớn khác là một nước đi có chủ đích. Capcom đang định vị Onimusha là lựa chọn dài hơi nhất trong danh mục của mình.

Mỗi bản hợp đồng là một lời hứa chưa kịp viết bằng mực.

Nhưng ba lời hứa cùng năm cũng đặt ra một vấn đề về túi tiền của người mua. Nếu cùng một nhóm khách hàng phải chọn giữa ba tựa game trong vài tháng, sự ăn mòn nội bộ trong chính danh mục là rủi ro có thật. Việc nhấn mạnh dài hơn cả hai cộng lại có thể là cách phòng thủ trước chính tình huống ấy.

Không có vật phẩm thời trang theo mùa, không có gói dịch vụ trực tuyến, không có bản vá cân bằng định kỳ. Toàn bộ giá trị nằm ở thời điểm mua. Mô hình ấy sống bằng doanh số bán lẻ và tuổi thọ của danh mục, khác hẳn nền kinh tế của một tựa game dịch vụ.

Và nó cũng khác hẳn esports. Một tựa game đơn không cần khán đài. Sân vận động trống rỗng là một cơ thể đang ngưng thở, nhưng với Onimusha, sự trống rỗng ấy là thiết kế, chưa phải tai nạn.

Nhưng lỗi dán nhãn chưa phải là điều đáng bàn nhất. Khi tôi ngồi lại và đọc kỹ dòng dữ liệu kia, tôi nhận ra vấn đề nằm ở chỗ khác.

Nền kinh tế nội dung đã dạy cho tất cả chúng ta một thói quen: đo giá trị bằng thời lượng. Ba mươi giờ. Năm mươi giờ. Mười lăm giờ tùy chọn. Sáu mươi giờ nếu theo đuổi cúp. Những dãy số ấy trở thành tiêu chuẩn để người mua quyết định, và cũng trở thành tiêu chuẩn để người viết đánh giá một tác phẩm.

Điều bị bỏ lại phía sau là câu hỏi về chất lượng của từng giờ. Với tư cách một người làm báo thể thao, tôi nhận ra mình cũng từng mắc lỗi tương tự. Tôi đã từng viết về số phút ra sân, số ki-lô-mét chạy, số đường chuyền chính xác. Càng nhiều dữ liệu, bài viết càng có vẻ chắc chắn. Nhưng một cầu thủ chạy mười một cây số chưa chắc đã chơi tốt hơn người chạy chín cây số.

Có một năm, khi mọi giải đấu dừng lại, tôi viết loạt bài về những người không bao giờ xuất hiện trên bảng tỷ số. Trong đó có ông Tom, người kiểm tra an ninh khu vực đường hầm cầu thủ của một sân vận động lớn. Ông nói với tôi: "Tôi vẫn thắp đèn hành lang mỗi tối, để lỡ một hôm nào đó họ trở lại."

Tiếng vọng của một thành phố không có trận đấu. Tôi vẫn nghĩ về câu ấy mỗi khi thấy ai đó định nghĩa một tác phẩm bằng số giờ của nó.

Ba mươi sáu trận trùm rồi sẽ phai. Người chơi sẽ quên tên từng con quái, quên cả thứ tự chúng xuất hiện. Nhưng sẽ có một đêm, ở một căn phòng nào đó, một người hạ được một trận trùm sau hai mươi lần thử, và khoảnh khắc ấy sẽ ở lại rất lâu.

Có những bàn thắng không vào lưới, mà vào ký ức.

Một trò chơi không có khán đài, không có giải đấu, không có bảng xếp hạng. Vậy điều gì khiến nó vẫn đáng để người ta ngồi đếm?

Ghi chú ngữ âm: Onimusha đọc là ô-ni-mu-sa, trọng âm rơi vào âm tiết thứ hai. Capcom đọc là khắp-com. Pragmata đọc là pờ-rắc-ma-ta. Musashi đọc là mu-sa-si. Kyoto đọc là ki-ô-tô.